Phân biệt đau bụng kinh nguyên phát và đau bụng kinh thứ phát

2022-09-05 11:04:00

Đau bụng kinh là tình trạng đau âm ỉ hay dữ dội vùng bụng dưới của chị em phụ nữ trước hay trong kỳ kinh nguyệt. Nhiều người còn gặp các cơn đau ở vùng thắt lưng, xuống đùi, hai chân và kèm theo nôn, chóng mặt… Các cơn đau bụng đến tháng khiến không ít chị em khổ sở và nhiều người hoang mang không biết liệu mình có mắc bệnh lý nguy hiểm nào không? Đau bụng được chia làm hai loại là đau bụng kinh nguyên phát và đau bụng kinh thứ phát, trong đó đau bụng kinh thứ phát xuất phát từ nguyên nhân bệnh lý. Cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

I. Đau bụng kinh nguyên phát là gì?

Đau bụng kinh nguyên phát hay còn gọi là đau bụng kinh cơ năng, là cơn đau khi “tới tháng” không phải do bệnh lý, đây là sinh lý bình thường của cơ thể. Loại đau bụng kinh thường gặp ở nữ giới vị thành niên, chưa sinh con, chưa kết hôn và có thể giảm dần theo thời gian khi đã sinh con. Các cơn đau có thể dữ dội khiến người bệnh mệt mỏi, đổ mồ hôi, da xanh, niêm mạc nhợt, đôi khi kèm theo chóng mặt, buồn nôn.

Nguyên nhân gây đau bụng kinh nguyên phát:

  • Tử cung co thắt quá mức: trong kỳ kinh nguyệt, tử cung bị co thắt nhằm tống đẩy máu và các tế bào niêm mạc ra ngoài, có nhiều người bị co thắt quá mức nên gặp các cơn đau dữ dội nhiều khi đau bụng kinh còn kèm theo buồn nôn. Khi tử cung co bóp sẽ tạo ra áp lực lên các mạch máu tại khu vực này, đồng thời khiến cho cơ thể tiết ra nhiều hợp chất trung gian gây đau. Các yếu tố này đều dẫn đến cơn đau bụng kinh nguyên phát ở phái nữ.
  • Hàm lượng chất Prostaglandin (PG): trong máu kinh và nội mạc tử cung tăng cao bất thường gây nên các cơn co thắt dữ dội vùng tử cung khiến chị em đau đớn mỗi kỳ “đèn đỏ”.
  • Nguyên nhân khác: một số yếu tố khác bao gồm thừa cân, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, kỳ kinh kéo dài, có kinh sớm... có thể làm gia tăng mức độ đau bụng kinh nguyên phát.
Theo nhiều nghiên cứu cho thấy có khoảng 72% nữ giới trải qua các cơn đau bụng nguyên phát mỗi khi “đèn đỏ”, phổ biến nhất là vào ngày đầu tiên của kỳ kinh. Trong đó tỷ lệ trải qua cơn đau bụng dữ dội là khoảng 60%.
 
dau-bung-kinh-nguyen-phat
Đau bụng kinh nguyên phát là cơn đau sinh lý, không phải nguyên nhân do bệnh lý

II. Đau bụng kinh thứ phát là gì?

Đau bụng kinh thứ phát là cơn đau bụng kinh do các bệnh lý gây ra. Tình trạng thường xuất hiện ở phụ nữ trong độ tuổi từ 30 trở lên, đã trải qua sinh nở. Cơn đau bụng kinh thường diễn ra sớm hơn và trong thời gian dài hơn so với đau bụng kinh nguyên phát.

Đôi khi các cơn đau bụng kinh rất dữ dội và không thể khắc phục được bằng các mẹo thực hiện ở nhà và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày. Khi đó, chị em cần được chăm sóc y tế đặc biệt và cần được điều trị theo phác đồ của bác sĩ.

Đau bụng kinh thứ phát có thể là dấu hiệu chị em đã mắc một số bệnh lý như sau:

  • Lạc nội mạc tử cung: Bệnh lý này mô tả tình trạng tế bào nội mạc tử cung phát triển tại vị trí không phải là bên trong tử cung mà "đi lạc" đến ống dẫn trứng hay buồng trứng… gây ra các cơn đau bụng bất thường khi đến kỳ kinh nguyệt.
  • U xơ tử cung: một số tế bào tử cung bị xơ hóa thành các khối u xơ, nếu khối u lớn chúng có thể chèn ép và làm rối loạn kinh nguyệt ở nữ giới, và dẫn đến đau bụng kinh thứ phát.
  • Viêm vùng chậu: Tình trạng viêm vùng chậu có thể lan rộng ra tử cung, vòi trứng, buồng trứng và gây ra cơn đau bụng kinh.
  • Lạc tuyến nội mạc tử cung: Bệnh lý này có thể mô tả là tình trạng các mô tuyến trong nội mạc tử cung di chuyển “nhầm chỗ” và phát triển tại lớp cơ của cơ quan này. Lạc tuyến nội mạc tử cung có thể làm cho chu kỳ kinh nguyệt bất thường và gây ra đau bụng kinh.
Đau bụng kinh thứ phát còn có thể do các yếu tố khác gây ra như: sử dụng dụng cụ tránh thai (như đặt vòng tránh thai có thể làm tăng nguy cơ rối loạn kinh nguyệt, từ đó làm tăng tần suất các cơn đau bụng kinh), lây nhiễm bệnh qua đường quan hệ tình dục, teo nội mạc tử cung, sỏi buồng trứng, tử cung nằm ở vị trí bất thường, tắc ống dẫn trứng.
dau-bung-kinh-thu-phat
Nguyên nhân đau bụng kinh thứ phát là do xuất phát từ bệnh lý

III. Các triệu chứng thường gặp của đau bụng kinh

Các biểu hiện thường gặp của đau bụng kinh gồm có:

  • Đau ở vùng bụng dưới
  • Chuột rút ở vùng bụng dưới.
  • Đau lưng dưới, cơn đau có thể lan tỏa tới chân
  • Buồn nôn hoặc nôn mửa
  • Người mệt mỏi
  • Đi ngoài phân lỏng.
  • Đau đầu.
  • Ngất xỉu.

Các triệu chứng kể trên của đau bụng kinh có thể là cảnh báo của các vấn đề sức khỏe hoặc bệnh lý khác. Vì vậy, trong trường hợp các triệu chứng đi kèm đau bụng kinh ở mức độ nặng thì bạn nên đến bệnh viện để được bác sĩ thăm khám và chẩn đoán chính xác nguyên nhân.

IV. Các phương pháp chẩn đoán đau bụng kinh

Khi đến các bệnh viện, phòng khám phụ khoa thì các bác sĩ sẽ cố gắng khai thác các triệu chứng đau bụng kinh, tiền sử và các bệnh lý liên quan để đưa ra nhận định ban đầu. 

Sau đó, bác sĩ sẽ gợi ý chị em tiến hành một số xét nghiệm chẩn đoán để đánh giá chính xác hơn về tình trạng đau bụng kinh. Cụ thể là:

  • Siêu âm: Đây là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ có thể quan sát được cấu tạo của buồng trứng, tử cung, vòi trứng để sớm phát hiện những vấn đề bất thường tại các bộ phận này.
  • Chụp CT, chụp cộng hưởng từ: Phương pháp này dùng để đánh giá chuyên giá chuyên sâu giúp nhận định chính xác về từng lớp cấu trúc của cơ quan sinh dục phái nữ.
  • Nội soi ổ bụng: Giúp chẩn đoán tình trạng lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung, u nang buồng trứng…

V. Cách cải thiện cơn đau bụng kinh hiệu quả

Để giảm mức độ các cơn đau bụng kinh, phái đẹp có thể làm theo các gợi ý như sau:

  • Mát xa vùng bụng dưới: Biện pháp này có tác dụng làm dịu cơn co thắt tử cung, hạn chế đau bụng kinh. Mát xa được thực hiện với người bị đau bụng kinh nhẹ, đau âm ỉ. Cách làm rất đơn giản như sau: Bạn đặt tay lên vùng bụng và xoa đều theo vòng tròn, thực hiện 4-5 lần mỗi ngày trong kỳ kinh.
  • Chườm ấm bụng: Hơi ấm từ bên ngoài tác động lên vùng bụng dưới sẽ giúp tăng cường lưu thông máu, giảm nhanh cơn đau bụng kinh. Cách chườm ấm bụng như sau: Sử dụng khăn đã nhúng nước ấm, hoặc túi giữ nhiệt chườm vào vùng bụng dưới. Chú ý, các vật dụng này có nhiệt độ không quá nóng vì có thể gây hại cho da.
  • Vệ sinh sạch sẽ “cô bé” mỗi khi tới tháng, dùng nước ấm để làm sạch thân thể: Làm sạch âm đạo khi “rụng dâu” sẽ giúp hạn chế các bệnh lý viêm nhiễm phụ khoa, từ đó giảm nguy cơ đau bụng kinh trong các lần hành kinh tiếp theo. Ngoài ra, bạn cũng nên tắm rửa bằng nước ấm để tăng cường tuần hoàn máu, giảm co thắt tử cung và giảm các cơn đau bụng kinh “hành hạ”.
  • Hạn chế hoạt động quá mạnh: Nếu vận động quá mạnh trong ngày “đèn đỏ” có thể khiến cho các cơn đau bụng kinh nghiêm trọng hơn. Nữ giới nên dành nhiều thời gian để nghỉ ngơi, không vận động mạnh quá mức trong kỳ kinh để sớm thoát khỏi đau bụng kinh.
  • Chế độ dinh dưỡng hợp lý: Bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng và tiêu thụ các loại thực phẩm lành mạnh sẽ giúp xoa dịu cơn đau bụng kinh hiệu quả. Chị em nên tăng cường tiêu thụ thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất như rau xanh, trái cây tươi, các loại cá… Chú ý không nên ăn quá no hoặc để đói bụng vì có thể làm gia tăng mức độ đau bụng trong ngày “đèn đỏ”.
  • Sử dụng thuốc giảm đau: Khi đã thử áp dụng các mẹo nêu trên mà không cải thiện thì có thể dùng thuốc giảm đau. Tuy nhiên, các loại thuốc này lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ra tác dụng phụ, ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu quả mang lại không duy trì được lâu.
  • Nếu đau bụng nghiêm trọng: Phụ nữ nên đến ngay các cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và xử lý sớm nhất. Bởi vì đây có thể là dấu hiệu của vấn đề bất thường liên quan đến sức khỏe hoặc triệu chứng bệnh lý.
phong-tranh-dau-bung-kinh
Trước ngày kinh 1-2 ngày nên đi bộ nhiều để cơ thể thoải mái hơn, giảm đau bụng kinh

VI. Khi nào đau bụng kinh cần đi khám bác sĩ?

Khi cơn đau bụng kinh có những biểu hiện bất thường như sau thì chị em nên đến ngay các cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và có các biện pháp điều trị phù hợp:

  • Cơn đau dữ dội, kéo dài trong nhiều ngày liên tiếp, đau tăng nặng hơn so với trước đó
  • Kinh nguyệt thay đổi thất thường (rong kinh, số lượng máu kinh ra nhiều…)
  • Ra nhiều khí hư, ra máu bất thường giữa các lần “rụng dâu”
  • Vùng kín có mùi hôi… .

Trên đây là các thông tin để giúp chị em phái nữ có thể hiểu sâu hơn và phân biệt được đau bụng kinh nguyên phát và thứ phát cùng các cách cải thiện giảm nhẹ tình trạng đau bụng kinh. Mong rằng bạn sẽ luôn duy trì được sức khỏe tốt, kinh nguyệt đều đặn và ổn định, không bị các cơn đau bụng kinh hành hạ mỗi khi đến kỳ.

thông tin tư vấn

 

Lên đầu trang
Loading
Trang chủ Hữu ích
Sản phẩm
Liên hệ